T.C Cumhurbaşkanları

Cevdet Sunay

5. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay kimdir? Hayatı Siyasi Yaşamı

10 Şubat 1899 yılında Trabzon’a bağlı Çaykara ilçesinin Ataköy’ünde doğdu. Babası Alay Müftüsü İslam Sabri Efendi, annesi Hatice hanımdır. Tam ismi Ahmet Cevdet Sunay’dır. 1908 yılında Atıfet Hanım ile evlenen Cevdet Sunay, sırasıyla Sabri Atilla, Aysel Önel ve Argun isimli 3 evlada sahip oldu.

Cevdet Sunay Eğitim Hayatı

Babası İslam Sabri Efendi mesleği gereği birçok şehir gezmiştir. Bu yüzden Ahmet Cevdet Sunay ilk ve orta öğretimini sırasıyla Erzurum, Kerkük, Edirne ve İstanbul’da sürdürdü. 1915 yılında Kuleli Askeri lisesinde eğitime başlasa da 1. Dünya savaşı sırasında açığa çıkan subay gereksinimi sebebiyle 1917 yılında talimgaha alınmış, kısa bir eğitimden sonra, topçu subay adayı olarak, 7 Temmuz 1917 yılında, Filistin Cephesine görev alması için 73. Ağır Topçu Alayına gönderilmiştir.

Cevdet Sunay Askeri Yılları

Cevdet Sunay13 Ekim 1917 yılında asteğmen oldu. Daha sonra Kudüs Savaşı’nda göstermiş olduğu başarıdan dolayı, 4 Mayıs 1918 yılında teğmenliğe terfi etti. 28 Ağustos 1918 yılında Filistin-Türkeren mevziisinin Ablaktepe bölgesinde, İngiliz birlikleriyle girdikleri bir çarpışma sırasında, Bedevilerin ihanetine uğramış, yaralanarak, birliğiyle birlikte esir düşmüştür.

Mısır’daki İngilizlere ait esir kampına gönderilen Cevdet Sunay burada oldukça kötü muamele görmüştür. Mısır’daki esir kampında babası İslam Sabri Efendi ile karşılaşmış, 12 Aralık 1919 yılında serbest bırakılarak İstanbul’a dönmüştür.

1 Kasım 1920 yılında Millî mücadeleye katılmak için Anadolu’ya geçti. 1 Ocak 1921 yılından itibaren 9. Tümen Obüs Bataryasında Takım Komutanı olarak Kurtuluş savaşında Maraş ve Antep Cephelerinde Fransız birlikleriyle savaşmıştır.

Güney cephesinde kazanılan zaferin ardından 15 Ekim 1921 yılında bu kez de Eskişehir ve Sakarya cephesinde 41. Topçu Alayı’nda savaşa katıldı. Burada gönülden bağlı olduğu Mustafa Kemal ile ilk kez karşılaştı. Savaş sırasında göstermiş olduğu başarılar ve üstün hizmetlerinden dolayı takdirname ile ödüllendirilerek üsteğmenliğe terfi ettirildi.

Büyük Taarruz Başkamoutanlık Meydan muharebesi ve Askeri Başarılar

1 Kasım 1922 yılında 2. Kolordu 3. Topçu alayına atandı. Bu görev sırasında, Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşları’nda, İzmir’e kadar devam eden takipte ve İzmir’in kurtarılması harekâtında bulunmuştur. Göstermiş olduğu başarıdan dolayı, zaferden sonra kendisine İstiklal Madalyası verilerek ödüllendirilmiştir. 30 Ağustos 1924 yılında yüzbaşı oldu.

Cevdet Sunay, Kurtuluş savaşı sırasında yarım kalan öğrenimi tamamlamak üzere 1 Kasım 1925 – 31 Ocak 1927 yılları arasında Harbiye Mektebi’ni (Kara Harp Okulunu) bitirdi. 31 Ocak 1927 yılında 7. Topçu Piyade Alayı’nda göreve başladı. 1 Ağustos 1927 yılında 23. Piyade Alayı’nda görev yaptı.

1 Ekim 1927 – 1 Ekim 1930 yılları arasında devam ettiği Harp Akademisi’ndeki eğitimini tamamlayarak kurmay oldu ve 277. Topçu Alayına atandı. 17 Eylül 1931 yılında kurmay stajını yapmak üzere Genelkurmay’ın 3. Şubesine geldi. 30 Ağustos 1933 yılında binbaşılığa terfi ederek 30. Topçu Alayı’na atandı.

1940 yılında yarbaylığa terfi etti. 16 Kasım 1942 yılında Harp Akademisi öğretmenliğine getirildi. 30 Ağustos 1943 yılında rütbesi albaylığa yükseltildi ve 72. Topçu Alay komutanlığına getirildi. Cevdet Sunay albay rütbesinde 41. Topçu Alay Komutanlığı, ikinci kez Harp Akademisi öğretmenliği ve 204. Motorlu Top, 6. Tank Alayları komutanlığı yaptı.

Cevdet Sunay 4 Kasım 1948 yılında 3. Zırhlı Tugay Komutan Vekilliği’ne getirildi. 30 Ağustos 1949 yılında Tuğgeneralliğe terfi etti. 4 Eylül 1950 yılında Genelkurmay Harekât Dairesi Başkanlığına atandı, 30 Ağustos 1952 yılında Tümgeneral oldu. 30 Temmuz 1953 yılında 33. Tümen Komutanlığına getirildi. 25 Mayıs 1955 yılında 9. Kolordu Komutanlığına atandı.

Korgenerallik ce Genelkurmay Başkanlığı

30 Ağustos 1955 yılında Korgeneralliğe terfi etti. 9 Eylül 1957 yılında ikinci kez Genelkurmay Harekât Dairesi Başkanlığına getirildi. 15 Aralık 1957 yılında Genelkurmay II. Başkanlığı’na atandı. 27 Mayıs 1960 yılında Milli Birlik Komitesi tarafından Kara Kuvvetleri Komutanlığına, 2 Ağustos 1960 yılında da ordunun yönetime el koymasından hemen sonra, Türk Silahlı Kuvvetlerinin 12. Genelkurmay Başkanlığı’na getirildi.

12. Genelkurmay başkanlığı görevi sırasında, Talat Aydemir’in 22 Şubat 1962 ve 21 Mayıs 1963 yıllarındaki darbe girişimleri karşında olarak hükümetin yanında yer almıştır. Bu yüzden darbe girişiminin bastırılmasında önemli bir rol oynamıştır.

1965 yılında emeklilik yaşını doldurmasına rağmen, bakanlar kurulunun aldığı kararla görev süresi 1 yıl daha uzatıldı. Bu yönden Cevdet Sunay Türkiye Cumhuriyeti’nin en uzun süre Genelkurmay Başkanlık görevini yapan 2. Kişi olma özelliğine sahiptir. En uzun görev yapan diğer kişi ise sayın Mareşal Fevzi Çakmak’tır

Cevdet Sunay Siyasi Hayatı

14 Mart 1966 yılında Genelkurmay başkanlığı görevinden emekli olan Cevdet Sunay, emekli olduğu gün Cumhurbaşkanı vekili ve Cumhuriyet Senatosu Başkanı İbrahim Şevki Atasagun tarafından, Cumhuriyet Senatosu kontenjan üyeliğine getirildi.

O dönem Cumhurbaşkanı olan Cemal Gürsel sağlık problemleri nedeniyle görev yapamıyordu. Bu durum sağlık heyeti raporuyla da onaylandıktan sonra, tüm siyasi partilerin aldığı karar ile tek aday Cevdet Sunay gösterilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 28 Mart 1966 yılında aldığı karar ile Cemal Gürsel’in hastalığı sebebiyle Cumhurbaşkanlığına son verildi. Ardından Cevdet Sunay’ı Türkiye Cumhuriyeti’nin 5. Cumhurbaşkanı olarak seçti.

7 yıl boyunca görevde bulunan Cevdet Sunay’ın görevi 28 Mart 1973 yılında bitti. 1961 Anayasası’nın eski Cumhurbaşkanlarına tanıdığı hakkı kullanarak Cumhuriyet senatosunun doğal üyesi oldu. Senatodaki görevini 12 Eylül 1982 yılında gerçekleşen askeri müdahaleye kadar sürdürdü.

22 Mayıs 1982 yılında İstanbul’da vefat etti. Cenazesi önce Cebeci Mezarlığı’na defnedilen Cevdet Sunay, daha sonra yapımı tamamlanan Ankara’daki Devlet Mezarlığı’na defnedildi.

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close