Cumhuriyet TarihiT.C Cumhurbaşkanları

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü

Cumhurbaşkanı ismet İnönü Kimdir? Hayatı Siyasi Dönemi ve Yenilikleri

Tam ismi Mustafa İsmet İnönü’dür. 24 Eylül 1884’te İzmir’de 842 numaralı sokakta bulunan bir evde Çarşamba günü dünyaya geldi. Babası Reşit Bey Foça sorgu yargıcıydı.  Annesi Cevriye hanımdır. Mustafa İsmet İnönü beş kardeşten ikinci olarak doğdu. Abisi Ahmet Mithat’tır. Kendinden sonra kız kardeşi Saniha doğdu. Saniha hanımdan sonra sırasıyla Rıza Bey ve Reşit Hayri Bey doğdu. Ancak en küçük erkek kardeşi genç yaşta geçirdiği deniz kazasında vefat etti.

 

İsmet İnönü ve Eğitim Yılları

Cumhurbaşkanı İsmet İnönüGörev gereği babası Reşit bey Sivas’a gelince Mustafa İsmet okula Sivas’ta başlar. İlkokuldan mezun olduğunda ortaokul için iki seçeneği vardır. İlki Sivas ortaokulu ikincisiyse Sivas’ta bulunan askeri eğitim veren bir ortaokuldur. Mustafa İsmet’in askeri merakı askeri ortaokuldan yana seçim yapmasını sağlar. 1832 yılında askeri ortaokulda eğitim hayatına başlar. Ortaokulu 4 yılda bitirmesi gerekirken 5 yılda bitirir.

Okul yıllarında Fransızca öğrenmeye başlar. 1895 yılında ortaokuldan mezun olur. Yaşının küçük olmasından dolayı bir yıl Sivas Mülkiye Lisesinin beşinci sınıfında okur ve bitirince babası Reşit Bey kendisini İstanbul getirir. Mustafa İsmet İstanbul’da Topçu lisesinin sınavına girer ve okula kabul edilen

12 öğrenci arasında yer alır. Mustafa İsmet 1903 yılında 19 yaşında teğmen rütbesiyle iyi dereceyle Harbiye’yi bitirir. Harbiye’yi iyi dereceyle bitirenler Erkânıharbiyeye girmeye hak kazanır. Mustafa İsmet de Pangaltı’daki Erkanıharbiyeye girmeye hak kazanır.  1906 yılında ise kurmay yüzbaşı olarak mezun olur.

 

İsmet İnönü Askeri Yaşamı

Okulu kurmay yüzbaşı olarak bitiren Mustafa İsmet Edirne’deki 2. Ordu’ya atandı. 1907 yılında İttihat ve Terakki cemiyetinde kısa süre görev aldı. 31 Mart 1909 yılında başlayan tarihe adı 31 Mart ayaklanması olarak geçen olayları bastırmak için harekât ordusuna katıldı.

Ahmet İzzet Paşa komutasında Yemen’e gönderilen dördüncü kolordu kurmay heyetinde görev aldı. 1912 yılında binbaşılığa yükselerek Yemen kuvvetleri komutanlığı kurmay başkanı oldu. İmam Yahya ile görüşerek ilk diplomatik görevini başarıyla yerine getirdi. Balkan savaşı sırasında Çatalca’da bulundu.

Birinci Dünya savaşı sırasında Başkomutanlık karargahında Harekât Şubesi müdürlüğü görevinde bulundu ve Yarbay oldu. Sonrasında bir yık sonra Albaylığa yükseldi. Albaylık görevini Trakya’daki 2. Ordu kurmay başkanlığında yaptı. Doğu ve Suriye cephelerinde sırasıyla dördüncü, yirminci ve üçüncü kolordu komutanlıklarında görev aldı.

Aynı zamanda 2. Ordu komutanı Mustafa Kemal Paşa ile çalışma fırsatı yakaladı. Aralarındaki derin dostluk burada başladı. İstanbul’da 1916 yılında Mevhibe Hanım ile evlendi. Ardından zaman kaybetmeden cepheye geri döndü. Mondros Antlaşması sırasında İstanbul’a geri dönerek Harbiye Nezareti Müsteşarlığında göreve başladı ve askeri şurada görev aldı.

Mustafa Kemal ile görüşmeleri devam eden Mustafa İsmet 1920 yılında ocak ayında Ankara’ya kısa süreliğine geldi. 19 Mart 1920 yılında Mustafa Kemal’in çağırması üzerine gizlice tekrar Ankara’ya geldi. Millî mücadele yılları sırasında oldukça önemli görevler üstlendi. 23 Nisan 1920 yılında açılan Türkiye Büyük Millet Meclisinde Edirne milletvekili olarak çalışmalar yaptı.

Genel Kurmay başkanı olarak düzenli orduyu kurdu. Bu sırada İstanbul hükümeti tarafında hakkında idam kararı alındı. 4 mayıs 1920 yılında Batı cephesi komutanlığına atandı. Birinci ve ikinci İnönü savaşlarını kazanarak generalliğe yükseldi o günden sonra İsmet Paşa olarak anıldı. Sakarya ve Başkomutanlık savaşlarında yer aldı.

 

İsmet İnönü ve Siyasi yaşamı

3 Ekim 1922 yılında Mudanya’da bulunarak ateşkes görüşmelerini yürüttü. 24 Temmuz 1923 yılında Dışişleri bakanı ve Lozan baş delegesi göreviyle Lozan Barış Antlaşmasını imzaladı. 29 Ekim 1923 yılında Cumhuriyetin ilanın hemen ardından 30 Ekim 1923 yılında Başbakan olarak ilk hükümeti kurma görevi verildi.

8 Kasım 1923 tarihinde Başbakanlık görevinden ayrıldı. Hilafetin kaldırılmasıyla patlak veren Şeyh Sait ayaklanmasını bastırarak başbakanlık görevine tekrar dönen İsmet İnönü 15 yıl boyunca başbakanlık görevine devam etti daha sonra bazı görüş ayrılıkları sebebiyle 1937 yılında hükümetten ayrıldı. Soyadı kanunu ile Mustafa Kemal Atatürk kendisine İnönü soyadını vermiştir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatında sonra Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan oylama ile Cumhurbaşkanı seçildi. Cumhurbaşkanlığı döneminde ikinci dünya savaşı başladı İsmet İnönü Türkiye’yi savaşa sokmamak için devletlerarası politika konusunda birçok yönden çalışmalar yürüttü ve başarılı oldu.

Çok partili Dönem ve İsmet İnönü’nün Vefatı

Çok partili hayata geçiş İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı döneminde başarılı bir şekilde hayata geçirildi. Dürüst bir seçim yasası ile seçimler gerçekleştirildi. Cumhuriyet Halk Partisi genel başkanı olarak 10 yıl görevini sürdürdü bu zaman sürecinde demokrasi için çok çalıştı. 27 Mayıs ihtilali sonrasında gerçekleşen seçimler sonuncunda başbakanlık yaptı ve bu görevini 6 Şubat 1965 yılına kadar sürdürdü.  25 Aralık 1973’de Ankara’da vefat etti. Alınan hükümet kararıyla naaşı Anıtkabir’e defnedildi.

Summary
Cumhurbaşkanı ismet İnönü kimdir hayatı dönemi
Article Name
Cumhurbaşkanı ismet İnönü kimdir hayatı dönemi
Description
Tam ismi Mustafa İsmet İnönü’dür. Mustafa Kemal ATATÜRK'ün Silah arkadaşı ve Türkiye Cumhuriyetinin İkinci Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı İsmet İnönü Lozan Barış Anltlaşmasını İmzalamış ve Türkiyede Çok partili sistemi getirmiştir.
Author
Publisher Name
farkliulkuculuk
Publisher Logo

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close