T.C Cumhurbaşkanları

Süleyman Demirel

9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel Kimdir?

1 Kasım 1924 yılında Isparta’nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy’de doğdu. Babası Hacı Yahya Demirel annesi Hacı Ümmühan Demirel’dir. Süleyman Demirel ailenin ikinci çocuğudur.

Süleyman Demirel okul Hayatı

1930 – 1935 yılları arasında ilköğretim eğitimini doğduğu İslamköy’de aldı. Ortaokul ve Lise eğitimini Isparta ve Afyon’da aldı. 1941 yılında Afyon Lisesi’nden mezun oldu. Mezun olduktan sonra Mühendis mektebini kazandı. Okulun adı daha sonraki yıllarda İstanbul Teknik Üniversitesi olarak değiştirildi.  Süleyman Demirel, babası Hacı Yahya Bey’in yeğeni Nazmiye (Şenel) hanımla 12 Aralık 1948 yılında İslamköy’de evlendi. 1949 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden mezun oldu.

Süleyman Demirel iş Hayatı

Süleyman Demirel1949 yılında mezun olduktan sonra aynı yıl Elektrik İşleri Etüd İdaresinde işe başladı. Daha sonra Süleyman Demirel Amerika Birleşik Devletleri’ne Sulama ve elektrik konularında araştırma yapmak üzere gönderildi. Amerika Birleşik Devletleri’nden döndükten sonra Devlet Su İşleri’ne atandı. Burada kendisine “barajlar kralı” unvanı verilmiştir. Barajlar Dairesi başkanlığının ardında sonra 1955 yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü görevine getirildi.

Süleyman Demirel genel müdürlüğü sırasında çok sayıda baraj ve sulama projelerini hayata geçirmiştir. Daha sonra Eisenhower Vakfı’nın kendisini bursiyer olarak seçmesi üzerine tekrar Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti. 1960 yılında Devlet Su İşlerindeki genel müdürlük görevini bırakarak askerlik görevini yerine getirdi.

Askerden döndükten sonra 1962 – 1964 yılları arasında serbest müşavir ve mühendis olarak çalıştı. Aynı zamanda Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) inşaat mühendisliği üzerine dersler verdi. Boğaziçi Köprüsü’nün ilk projesini üstlenen (1954) ABD’nin uluslararası mühendislik ve müteahhitlik firması Morrison Knudsen Inc.’in Türkiye temsilciliğini yaptı.

Süleyman Demirel Siyasi Hayatı

1962 yılında Adalet Partisi (AP) İdare Kurulu üyesi olarak siyasete başlayan Demirel, Adalet Partililerin başlattığı af kampanyası sonucunda eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar 22 Mart 1963 yılında şartlı olarak serbest bırakıldı. Bunu üzerine Ankara’da meydana gelen olaylar sırasında Adalet Partisi genel merkezine saldırılması sonucu Süleyman Demirel aktif siyasetten çekildi.

1964 yılında Adalet Partisinin o dönem Genel başkanı Ragıp Gümüşpala’nın ansızın ölümü parti içi karışıklıklara sebebiyet verdi. 28 Kasım 1964 yılında yapılan Adalet Partisi genel kongresindeki seçimlerde Sadettin Bilgiç, Tekin Arıburnu ve Ali Fuat Başgil ile yarıştı. 1679 oyun 1072’sini alarak genel başkanlığa seçildi.

İsmet İnönü hükümetinin düşürülmesinin ardından Şubat 1965 yılında Adalet Partisinden Suat Hayri Ürgüplü başkanlığında, Yeni Türkiye Partisi (YTP), Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (CMKP) ve Millet Partisi’nin (MP) kurulmasını sağladı. Süleyman Demirel 29. Türkiye Cumhuriyeti koalisyon hükümetinde Türkiye Büyük Milleti Meclisi dışından başbakan ve devlet bakanlığı görevlerini yürütmüştür.

İlk Başbakanlık Görevi

10 Ekim 1973 yılında gerçekleştirilen seçimlerde Isparta milletvekili adayı oldu. Süleyman Demirel seçimlerde birinci çıkan partinin lideri olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin 12. Başbakanı olarak hükûmeti kurdu. Süleyman Demirel 1969 – 1970 yılında, 1975 yılında, 1977 yılında ve 1979 yıllında olmak üzere beş kez daha hükümeti kurma görevini üstlenmiştir. Süleyman Demirel’in başbakan olduğu beş yıllık dönemde Boğaziçi Köprüsü, Ereğli Demir Çelik İşletmeleri ve Keban Barajı gibi büyük yatırımlara imza atıldı.

12 Mart Muhtırası sonrası siyasete aran veren Süleyman Demirel, Adalet Partisi 1973 yılında yapılan seçimlerde ikinci parti olunca Süleyman Demirel ana muhalefet lideri olarak tekrar siyasi hayatına döndü. Milli Selamet Partisi lideri Necmettin Erbakan ve Milliyetçi Hareket Partisi lideri Alparslan Türkeş ile 1975 yılında birinci Milliyetçi cephe hükümetini kuran Süleyman Demirel, 1977 yılında Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş ile ikinci kez Milliyetçi cephe hükümetini kurdu. Kasım 1979 yılında MHP ve MSP’nin desteğiyle tekrar başbakan oldu. Başbakanlık görevine 12 Eylül 1980 yılındaki darbeye kadar devam etti.

1980 Darbesi Dönemi

12 Eylül 1980 yılındaki darbe sonrası başkanlığı sona eren Süleyman Demirel Gelibolu Hamzakoy’da yaklaşık 1 ay gözetim altında kaldı. Süleyman Demirel 7 Kasım 1982 yılındaki halkoylaması ile kabul edilen 1982 Anayasası’nın geçici 4. maddesi uyarınca 10 yıl siyaset yasaklıları kapsamında yer aldı. Buna rağmen partisinin eski yöneticileriyle olan iletişimine devam etti.

Doğru Yol Partisi (DYP) kurulunca Süleyman Demirel’i destekledi. Böylece 6 Eylül 1987 yılında yapılan halk oylamasıyla siyaset yasağı kalkan Süleyman Demirel DYP’nin genel başkanı Hüsamettin Cindoruk’un istifasıyla 24 Eylül 1987 yılında DYP’nin genel başkanı oldu. 29 Ekim 1987 yılında yapılan seçimlere Isparta’dan milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girdi. 24 Ocak kararlarını birlikte hazırladığı Turgut Özal’a karşı muhalefet yürüttü.

20 Ekim 1991 yılında yapılan genel seçimlerde DYP oyların %27’sini alarak 178 milletvekili çıkararak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde birinci parti oldu. Süleyman Demirel hükümet kurma görevini üstlendi. 20 Kasım 1991 yılında Sosyaldemokrat Halkçı Partisi(SHP) ile bir koalisyon hükümeti kurdu.

Bu dönemde Cumhurbaşkanı Turgut Özal ile Süleyman Demirel hükümeti arasındaki yetki çatışması uzun süre siyaset gündemini meşgul etti. Bu durum Parlamenter sistemde Cumhurbaşkanının konumu ile ilgili sistem tartışmasına sebep oldu.

Cumhurbaşkanlığı Dönemi

17 Nisan 1993 yılında 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal vefat edince Süleyman Demirel 4 Mayıs 1993 yılında Cumhurbaşkanlığına adaylığını ilan etti. 8 Mayıs günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde yapılan ilk turda Süleyman Demirel 234 oyla yeterli çoğunluğu sağlayamadı. İkinci turda Süleyman Demirel 225 oy aldı. Mayıs ayındaki yapılan üçüncü turda DYP dışında koalisyon ortağı SHP ile MHP’nin desteğini alarak 244 oy aldı. Böylece Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. Cumhurbaşkanı oldu.

Cumhurbaşkanlığı sırasında Mart 1995 yılında Azerbaycan’da Haydar Aliyev’e karşı yapılacak olan darbe girişimi öğrenen Süleyman Demirel Haydar Aliyev’i konu hakkında bilgilendirdi.

Süleyman Demirel 18 Mayıs1996 yılında İzmit’te bir alışveriş merkezinin temel atma törenine katıldığı sırada, İbrahim Gümrükçüoğlu adında bir eylemcinin silah ile suikast girişiminden yara almadan kurtuldu. Silahını ateşlemek üzere çıkaran İbrahim Gümrükçüoğlu’nu fark eden koruma müdürü Şükrü Çukurlu Suikastçı İbrahim Gümrükçüoğlu’nun üzerine atlayarak kolundan yaralandı. Bir gazetecide ayağından yaralandı.

Görev süresinin bitimine yakın Cumhurbaşkanlığı süresini 5 yıl daha uzatılmasını öngören T.C. Anayasası’nın 101. maddesi ilgili değişiklik teklifi, 5 Nisan 2000 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu’nda reddedildi.

Süleyman Demirel ölümü

13 Mayıs 2015 yılında böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği ve akut solunum yolları enfeksiyonu nedeniyle Güven Hastane’ne kaldırılan Süleyman Demirel, 17 Haziran günü, saat: 02.05’te solunum yolu enfeksiyonu ve kalp yetmezliği sonucu kaldırıldığı hastanede vefat etti.

Benzer Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Close